Rusland zet het offensief aan het energiefront met grote vaart voort en ruimt steeds meer obstakels op die het South Stream project in de weg staan. Oostenrijk en Griekenland willen meedoen aan het project en met Bulgarije en Servië zijn al overeenkomsten gesloten. Rusland is in snel tempo bezig de EU voor voldongen feiten te plaatsen met North Stream en South Stream en maakt de EU steeds afhankelijker van Russisch gas en transportlijnen. Nu zijn de pijplijnen nog niet gerealiseerd maar dat moment komt steeds dichterbij. Kortom Rusland is voor de EU op energie gebied maar ook op andere terreinen een machtsfactor geworden waar de unie rekening moet houden en dat feit zal op termijn de houding van de EU ten opzichte van Rusland bepalen. Een aantal Europese landen heeft deze houding al gewijzigd los van de tot nu toe gevolgde EU lijn die in het kielzog van de door de VS gevolgde politiek van confrontatie ligt. Energie wordt door Rusland als geopolitiek wapen ingezet en met succes.

In de situatie rond Iran zit niet veel beweging, de onderhandelingen gaan nog door en concentreren zich op de nucleaire brandstofdeal die wel of niet geaccepteerd zal gaan worden. De partijen hebben echter hun standpunten nog niet gewijzigd, dus voorlopig zal er geen doorbraak te verwachten zijn. Een opmerkelijke ontwikkeling op dit terrein is dat Turkije haar gekozen positie, geen aanval op Iran en steun aan Iran, ook daadwerkelijk kracht bij zet. Het lijkt erop dat in de afgelopen weken Iran en Turkije overeen zijn gekomen dat Turkije Iran zal ondersteunen met inlichtingen over een mogelijke Israëlische aanval. Deze inlichtingen betreffen potentiële Israëlische voorbereidingen en eventuele Amerikaanse militaire voorbereidingen voor de ondersteuning van een dergelijke aanval. De noordelijke aanvalsroute is dus effectief onmogelijk geworden, zoals het er nu naar uitziet.

Op het energiefront is Iran in het offensief: de nieuwe gaspijplijn van Turkmenistan naar Iran is klaar om in gebruik genomen te worden. Er moet gas doorheen dat tot nu toe alleen naar Rusland ging. In feite kan er nu gas via deze pijplijn naar Irak en de Verenigde Arabische Emiraten getransporteerd worden. Iran heeft dus een hier een strategische positie voor de lange termijn ingenomen. Iran kijkt dus ver voor uit, ondanks de internationale commotie om het nucleaire programma.

Het kaartje hierboven geeft de bestaande en geplande gasinfrastructuur in de regio weer en maakt in een oogopslag de positie van Afghanistan en Iran in de regio duidelijk. De komende grootmacht India heeft energie nodig en veel energie. Waar deze energie vandaan moet komen is ook duidelijk, uit Iran en Turkmenistan. De geopolitieke zetten en conflicten in dit gebied moeten dus in licht gezien worden van deze infrastructuur, liever gezegd tegen de achtergrond van de controle over deze infrastructuur. De Iran Pakistan India pijplijn die in 2012 klaar moet zijn, dat is althans de planning, speelt een belangrijke strategische rol. En het ‘’obstakel’’ is bekend dat is Iran. De ontwikkelingen daar hebben een direct effect op de situatie in deze regio en op de genoemde infrastructuur.

Aan de rechterkant van het kaartje zien we Birma liggen dat over aanzienlijke gas voorraden beschikt en waar China vaste voet heeft gevat en bezig is een pijplijn aan te leggen naar China toe, over land dus en hiermee probeert het land op termijn de kwetsbare zeeroutes zoveel mogelijk te vermijden Want deze worden door de VS en in toenemende mate door India gecontroleerd. China heeft evenals India veel energie nodig en dat brengt bijna automatisch de beide landen in conflict, de geopolitieke overwegingen en belangen van de beide partijen brengen dit met zich mee. We zien de eerste tekenen van een verhardden van de relaties tussen beide landen zijn al zichtbaar, het bezoek van de Dalai Lama aan een gebied dat door China geclaimd wordt onderstreept dit nog eens. De beide reuzen staan tegenover elkaar en in de komende decennia zal de confrontatie alleen maar duidelijker worden en harder. Het vertrouwen tussen beide landen is snel aan het verdwijnen en de keuze van India voor de VS en dus voor de confrontatie met China draagt daar in grote mate aan bij.

Want China en de VS liggen op een confrontatiekoers economisch, China is de grootste schuldeiser van de VS, en geopolitiek op het energiefront. De VS past de strategie toe van het afsnijden van China van energiebronnen in het Midden Oosten en in Afrika en China doet natuurlijk tegenzetten. Het doel is het isoleren van China en van Rusland en het effect is dat de beide landen steeds nauwer samenwerken.

China breidt haar invloed uit in Afrika en past daar met succes een andere benadering toe dan het Westen en met name de VS. De overeenkomsten die het land daar sluit betreffen natuurlijk grondstoffen en olie en gas, maar zijn voordelig voor alle betrokken partijen. Zo bouwt China infrastructuur in de landen waarmee het zaken doet op en neemt het in principe geen meerderheidsbelangen in de energiesector van de betrokken landen. Dit is een benadering die op wederzijds voordeel is gebaseerd en uitermate succesvol is en daarom met argusogen door het Westen gevold wordt. Maar de achilleshiel van deze overzeese investeringen vormen de lange en kwetsbare scheepsroutes die zonder uitzondering door de Amerikaanse marine gecontroleerd worden. China bouwt als tegenzet posities op in Birma, Pakistan en Sri Lanka, maar het blijven geïsoleerde posities zoals het kaartje hierboven laat zien, de Chinese marine is nog te zwak ondanks de snelle opbouw ervan. De positie van de Indiase en Amerikaanse marine is dominant en de recente toename van piraterij in het westelijke gedeelte heeft de Westelijke marines de gelegenheid gegeven in dit gebied presentie op te bouwen en te houden. Maar ook de marines van Rusland en China zijn in mindere mate weliswaar ook aanwezig in dit gebied.

De positie van India en de VS is dominant in dit gebied, maar mochten er drastische veranderingen komen in de huidige dominante positie van de VS dan zal India opnieuw positie moeten kiezen. Voorlopig wordt India in het kamp van de VS gehouden maar het kijkt ook met bezorgdheid naar de positie van de Amerikaanse dollar en de Amerikaanse economie. Want naast de militaire macht van de VS is de economie en de grote structurele problemen waaronder die gebukt gaat de andere pijler van de huidige Amerikaanse dominantie. Als deze pijler gaat wankelen dan blijft er voor de VS alleen de militaire macht over en dat ook nog voor een betrekkelijk korte tijd en dat opent de mogelijkheid voor militaire avonturen om nog te redden wat er mogelijk is van de huidige dominante positie in de wereld. Een groeiend aantal landen treft voorbereidingen om met name het verdwijnen van de dollar als ‘’world currency’’ op te vangen en als een treffend voorbeeld daarvan kan de recente aanschaf door India van 200 ton goud gezien worden. Men stelt zich in op toekomstige geopolitieke en economische machtsverhoudingen en het herschikken van deze machtsverhoudingen en neemt geopolitieke en economische posities in. Het valt te hopen dat de toekomstige herschikking van de machtsverhoudingen in de wereld zonder al te veel militair geweld zullen verlopen….